‘Zede’lerin olabilmesi için, ‘zade’lerin olması gerekir. Tersten yazarsak ‘zade’lerin varlıklarını devam ettirebilmesi için ‘zede’lerin oluşması kaçınılmaz sonuçtur.

Şöyle ifade etmek daha doğru olabilir; “biz, ‘zede’ olmaya teşne olursak ‘zade’ler her zaman olacaktır.” Onlar semirmeye devam ettikçe, halk kan kaybedecektir.

‘Zade’lere, servet transferi bazen yasal yollarla yapılır. Mesela KKM (Kur Korumalı Mevduat) ile yapılan servet transferi fon krizinde sözü edilen miktardan çok daha fazladır. Bu transfer kamu bütçesinden gerçekleştiği ve yasal olduğu için fonzedeler veya fonzadeler kadar tartışılmadı.

Bilinen sözdür; “tamahkâr ile sahtekâr birbirini bulur”. Daha önceki birçok dolandırıcılık olayında bu söz geçerli olabilir. Fon krizinde ise durum daha vahimdir. Finansal piyasalarda düzenlemeler yapan devlet, yatırımcıları geleneksel araçlara değil (altın, döviz) bu alana yatırıma davet etti. Hatta BES (Bireysel Emeklilik Sigortası) yatırımına yaptıkları teşviklerin yanında, ilgili yatırım firmalarının borsa hisse senedi yatırımı gibi daha riskli alanlara da kaynak aktarmalarına izin verdi.

Son yıllarda halka arzlarda yaşanan yüksek getiriler borsa yatırımcılarının sayısını artırdı. Güven alanı inşa edilmeye başlamışken ülkenin göz bebeği şirketlerinin hisse değerleri neredeyse enflasyona yenilirken, dünyanın hiçbir yerinde görülmeyen getiriler sağlayan fonlar ortaya çıktı.

Tüm dünyada ekonomik göstergeler olumsuz iken bu yükselişler özellikle pandemi sonrasındaki yükselişlerle borsaya gelen yatırımcıların aklını çelmeye yetti. 4.Kasım.2025’de Maliye ve Hazine Bakanı “bazı fonlarda manipülasyon yapıldığını biliyoruz”, demesine rağmen önlem alınmadı.[1] Bu durum yüksek getirinin devam edeceği sanrısını oluşturdu. Ta ki piyasaların yakıtı olan yeni kaynakların sağlanamaması ve 28.Ağustos.2026’da fonlara getirilen düzenleme felaketi ortaya çıkardı.[2] Bir anda sermaye piyasalarında hukuk dışı eylemlerle yapılan borsa oyunları ortalığa saçıldı.

Özellikle iki portföy yönetim şirketi yöneticilerinin ve finans dehası(!) ‘zadegân’dan olan yatırımcıları, dünyada kimsenin başaramadığı şekilde en dipten aldıkları hisseleri en tepeden fonlara toplanan küçük yatırımcılara dolaylı olarak vermişler. Özellikle bu fonlarda olanların zarar edebileceği öngörülüyor.

Bunlar yaşanırken sık sık, şimdiye kadar borsada hiç yatırımım olmadı diyen insanlara rastlıyorum. Bunu da özellikle etik bir ilke gibi ortaya koyuyorlar. Oysa gelişmiş ekonomilerde borsalar şirketlerin finansman ve yatırım çözümlerinin önde gelen araçlarındandır.

Sermayenin tabana yayılmasının en önemli yöntemlerindendir.

Dünyada insanların çok büyük bölümünün mülkiyetleri, “tüketim araçlarının” mülkiyetidir. Gelir getirici mülkiyet sahipliği oranı ise çok düşüktür. Borsa yatırımları ise “üretim araçları” mülkiyetine ortak olmanın bir yoludur.

Sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülebilirliğinin tartışıldığı, emekli aylıklarının kişinin hayat kalitesini sürdürmeye yetmediği günümüzde finansal yatırımlar daha önemli hale gelmiştir. Devletin destek verdiği BES (Bireysel Emeklilik Sistemi) vatandaşlarının geleceğe dair sosyal güvenlik tehlikesine karşı alınan önlemlerden bir tanesidir. Özellikle gençler için bugünden yapacakları bu yatırımlar, gelecekleri için güvence oluşturacaktır.

Bu nedenle doymak bilmez iştihaları ile vurgun peşine düşmüş bu ‘zade’ler, sadece bugünümüze değil geleceğimize de zarar vermişlerdir.

İlk başta zarar sadece 455.000 kişiyi ilgilendiriyordu. Borsada bu işlemlere konu olmamış ülkemizin yüz akı şirketler hızla değer kaybetmeye başlayınca yaklaşık 6 milyon borsa yatırımcısının sorunu haline geldi. MSCI endeksinin Haziran 2027’ye kadar süre vermesiyle tüm ülkenin problemi oldu.

Bugünse tahvil piyasalarına yansıması söz konusudur. Eğer böyle olursa özellikle reel sektörün borçlanması zorlaşabilir. Bazı şirketlerin tahvillerini ellerinde bulunduranlar (fonlar dahil) ciddi zararlara uğrayabilirler.

Bu gelişmelerden sonra halkımıza altın cari açığımızı artırıyor. Bu nedenle altına yatırım yapmayın diyebilecek misiniz? [3]

Peki, ABD hegemonyasının devamının en önemli aracı olan ABD dolarına yatırım yapmayın diyebilecek misiniz?[4]

Yoksa sadece “yerli ve milli” söylemleri ile “Kahrolsun ABD” sloganı konforunda yaşamaya devam mı edilecektir?

Bu iki araca fiziki yatırım yerine türevi olan fonlarda yatırım yapın diyebilecek misiniz? Dediğiniz zaman halk bu sözünüze güven duyacak mıdır?

Yastık altı altınların ekonomiye kazandırılması ile ilgili siyasetçilerin söylemleri bugüne kadar tesirsiz kalması halkın güvenmemesinin göstergesidir. Yaşanan fon krizi ise bu güvensizliğin temelsiz olmadığının kanıtıdır.

Yapılan alan araştırmalarında en önemli sorun olarak fon meselesinin görülmesinin nedeni ne olabilir? Onca sorun içerisinde halk neden daha sınırlı etkisi olabilecek olan bu duruma tepki gösteriyor?

İnsanımız, yaşanan olaylarda aktörlere (sermaye-siyaset-bürokrasi) bakarak istisnai bir sorun olmadığına kanaat getirmiştir. Sistem sorunu olarak algılaması geleceğe dönük olumsuz düşünceleri artırmaktadır.

İnsanlar ekonomik anlamda güvencesiz hissederlerse sorunları olduğundan büyük algılarlar. Gösterdikleri tepki de orantısız olur. İçinde yaşadığımız durumda budur.

NOT: Altın ve döviz finansal yatırım sözlüğünde “yatırım” sınıflandırmasında değil “değer saklama” sınıflandırmasındadır. Buna rağmen enflasyon ve devalüasyon sarmalı, ülkemizde önemli yatırım aracı statüsü kazanmasına neden olmuştur.


[1] Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek: Bazı fonlar üzerinden manipülasyonlar yapıldığını biliyoruz

[2] 2026-54.pdf

[3] https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5084247

https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/cari-acikta-odak-noktasi-altin-ithalati-oldu/2981589

[4] https://fikirturu.com/ekonomi/petrodolar-efsanesi-amerikan-dolarinin-kuresel-hegemonyasi-nasil-isliyor/