Medya03’de Moderatörlüğünü AKÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Dr.Talat Koçak’ın yaptığı ‘Akademi Dünyası’ programının konuğu Selçuk Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özdemir Koçak oldu.
AFYON’DA YAPILAN NADİR ÇALIŞMALARDAN BİR TANESİ
Afyonkarahisar bölgesinde ve özel de Bolvadin ilçesinde yaptıkları Üçhöyük kazı çalışmasıyla ilgili bilgiler veren Prof.Dr.Özdemir Koçak şunları söyledi: “Bölgeyle ilgili yaptığımız önemli bir çalışma. Afyon'da yapılan nadir çalışmalardan bir tanesi. Bu bölgede 2 tane Cumhurbaşkanlığı kararıyla kazı var. Bir tanesi Amorium’da, bir tanesi de Bolvadin Üçhöyük’de yapılıyor. Öncelikle şunu söylemek gerekiyor, burada yerelde hem idari, hem Bolvadin hem de Afyon'da büyük bir destek bulduk. Büyük bir sevgi ve saygıyla karşılandık, bir yakınlık gördük. Bu çalışmanın altyapısı, hazırlığı bu sevgi ve destekle oldu. Ben özellikle Afyonkarahisar Valimize Kübra hanıma teşekkür etmek istiyorum, ekibi de buna destek veriyor. İl Kültür ve Turizm Müdürü Yusuf Altın bey var. Haftada bir neredeyse kazı evimize geliyor, bizden önce problemlerimizi görüyor. Gidermeye çalışıyor, destek veriyor.”
AKARÇAY HAVZASI ÇOK ÖNEMLİ BİR COĞRAFYA
Üçhöyük’ün önemiyle ilgili de bilgiler veren Prof.Dr.Özdemir Koçak şunları söyledi: “Öncelikle şunu söylemek gerekiyor. Bolvadin yada Afyonkarahisar’ın konumu çok önemli. Genel anlamda şöyle de diyebiliriz? Burası Akarçay ırmağının oluşturduğu bir havza, bir bütün olarak görecek olursak, Akarçay havzası çok önemli bir coğrafya. Bu coğrafya doğuyla batıyı birleştiriyor. Doğu ile Batı derken sadece Orta Anadolu'yla Batı Anadolu'yu kastetmiyorum. Daha doğuyla Mezopotamya ile Doğu Akdeniz dünyasını birleştiren önemli bir kavşak noktası. Özellikle Eber ve Akşehir gölünün bulunduğu çevre bu açıdan çok önemli. Çünkü burası bir darboğaz şeklinde doğu batı yollarının geçtiği bir alan.”
ÜÇHÖYÜK’ÜN BULUNDUĞU LOKASYON FARK OLUŞTURUYOR
Üçhöyük bölgesiyle ilgili tarihi bilgileri paylaşan Prof.Dr.Özdemik Koçak sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu alan günümüzden 6-7 bin sene önce, belki daha eski tarihlerden itibaren iskana tabi tutulmuş. Burada yerleşimler kurulmuş ve aralıksız yerleşmeler olmuş. Bu yerleşmelerden bir tanesi özellikle Üçhöyük’te belli bir dönem yükselmiş, büyümüş. Bu bizim tahminimiz ama milattan önce 3 binlerde Üçhöyük’ün bulunduğu alanda burada büyük bir ihtimalle bir beylik vardı. Bir yönetim, idari merkez vardı. Bu merkez 1000-1500 yıl kadar milattan önce yaklaşık 1500’lü yıllara kadar gücünü korudu. Belli dönemlerde güçten düştü, zayıfladı ama gücünü korudu. Ve bir siyasi merkez olarak varlığını sürdürdü. Şöyle bir merkez: Üretimin, ticaretin, siyasetin idari merkez olarak döndüğü bir nokta bir konum burası. Ve söylediğimiz tarihler Mezopotamya'da, Doğu Akdeniz dünyasında böyle çok büyük Devletten, özellikle Anadolu'da bilinmediği dönemler. Yazılı belgeler yok. Bolvadin’in konumu Üçhöyük’ün bulunduğu lokasyon bu açıdan bir fark oluşturuyor.”
ÜÇHÖYÜK KAVŞAK NOKTADA
Üçhöyük’te altyapının ve kaynağın olduğunu ifade eden Prof.Dr.Özdemik Koçak konuyla ilgili şunları söyledi: “O havza bir teritoryum. Milattan ikinci 1000 yılda veya üçüncü 1000 yılda değil de daha sonraki dönemlerde bu bölgede irili ufaklı kentler, yerleşmeler var. Üçhöyük’ün yaklaşık 2-3 km kadar kuzeybatısında Duayeri diye bir örenyeri var. Atnifellos kenti var. Çay taraflarında var. Kuzeye doğru Amorium. Bu havza hareketi bir havza. Her dönem için hareketli. Neolitik dönemde yerleşmeleri var. Kalkolitik çağ yerleşmeleri var. Üçhöyük’ün bulunduğu lokasyon bir kavşak noktasında. Bu kavşak noktasında olmasıyla beraber burada alt yapı, kaynak rezerv var. Burada su kaynakları var. Su kaynakları büyükbaş hayvancılık için küçükbaş hayvancılık için büyük imkan sağlıyor. Yabani hayvanlar, balıklar, kuşlar, zirai alanlar var. Dolayısıyla buradaki büyümenin kökeni abuna dayanıyor. Doğu-Batı yollarının kesişme noktası. Elverişli bir coğrafya, su kaynakları, Eber gölün taşıdığı çok güzel, değerli kil var. Paşa dağlarından gelen taşlar var.”
ÜÇHÖYÜK İSMİNİ YEREL HALK VERMİŞ
Üçhöyük isminin yerel halk tarafından verildiğini, kendilerinin bu şekilde kullandığını ifade eden Prof.Dr.Özdemik Koçak şunları söyledi: “Dolayısıyla bölgede yaptığımız çalışmalar sırasında buranın önemini arkeolojik malzemeyle kavradık. Burada bir odak noktası var. Bu odak noktası üretimle, siyasetle ilgili. Yönetim merkezi var. Bir yukarı şehir var, bir de aşağı şehir var. Üçhöyük’de tek yerleşim var, Akropol dediğimiz tepe kısmında 3 tane sivri, tarımsal faaliyetlerden oluşmuş tepe var. Yerel halkın bu tür isimlendirmesi var. Onlar burayı Üçhöyük diye isimlendirmiştir. Bizde bu şekilde kullanıyoruz.
Biz arazi çalışmalarımız sırasında Üçhöyük’ü bir odak noktası olarak aldık. Yaklaşık 300-350 yerleşmenin arasında seçkin bir yerleşim burası. Sonra biz çalışmaları arttırdıkça çalışmaları yoğunlaştırdıkça Üçhöyük’ün gerçekten sıradan bir yer olmadığını fark ediyoruz. Özellikle kazı çalışmaları son 1-2 yılda elde ettiğimiz buluntular bu yönde çok güçlü malzemeler veriyor. En azından burasının Üçhöyük’ün büyük bir kent olduğuyla ilgili, bir üretim merkezi olduğuyla ilgili çok güzel malzemeler buluntular veriyor.”
AFYON’A KATMA DEĞER SAĞLAYACAK
Prof.Dr.Özdemik Koçak son olarak sözlerini şöyle noktaladı: “Üçhöyük, Bolvadin’e ve Afyonkarahisar’a bir katma değer sağlayacak. Afyonkarahisar'da çeşitli turizm destinasyonları, alanlar var. Ayazini, Emre gölü, ilçelerde ziyaret edilebilecek özel yerler var. Afyonkarahisar merkezde hakeza böyle yerler var onlara önemli yer hatta 2 tane daha eklenecek.” dedi.
Programın tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.
