Afyonkarahisar Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Psikolojik Danışman ve Uzman Aile Danışmanı Sevda Doğan Medya03’de Büşra Mihrioğlu’nun konuğu oldu. Programda ergenlik konusu konuşuldu. Ergenliğin tanımını anlatan Sevda Doğan, “Bireyin çocukluk döneminde anne babanın zihnine, kurallarına, koruyucu kollarına emanet ettiği, kimliğini çekip almasıdır. Ve ben kimim? sorusu ergenlik döneminde özellikle dikkat çeker. Anne-baba çocuğu dış dünyadan kendi koruyucu zırhıyla giydirir ve kimliğini bu şekilde inşa eder. Ancak ergenlik dönemi bu zırhı kendinin kuşanması anlamına gelir. Çünkü zırh içine sıkışan ruh özgürleşmek ister. Kendi kararlarını vermek, kendi başına hareket etmek, kim olduğunu bulma çabasıdır. Ergenlik dönemine baktığımızda ergenlerin ruhsal dünyası ciddi bir ikilemde. Hem beni bırakma, hem de bana dokunma ikilemi! Anne babadan öylesine ayrılmak istiyor, tek başına artık bir birey olmak istiyor ama öte yandan da anne babadan ayrılmayı bir sıkıntı sorun olarak algılıyor.”
SIKIŞMIŞLIK HİSSİ EV İÇİNDE GERİLİM SAHNESİNE DÖNÜŞEBİLİR!
Doğan sözlerinin devamında, “Ergenlikte ebeveynler çocuklarına ne kadar bağlı, ne kadar bırakmak istemezlerse, diğer taraftan çocuğun da anne babasından o kadar uzaklaşmak istediğine şahit oluyoruz. Ergenlik döneminde çocukların anne babayı kaybetme kaygısının yoğun yaşandığı bir dönem. Sonuç olarak baktığımızda bu sıkışmışlık hissi ev içinde sürekli bir gerilim sahnesine dönüşebilir. Bazen öfkeyle kapı çarpmalar bazen de çocuksu bir regresyon gerileme durumları söz konusu olabiliyor. Ergenlik döneminde birey artık anne babanın o koruyuculuğundan, onun kendini inşa ettiği gölgeden ayrılıp kendine yeni bir zırh edinir.”
ÇOCUKLA ARAYA MESAFE KOYULMALI
Çocuğun, anne ve babadan ayrı bir birey olabilmesi için kendi sınırlarını kesin bir çizgiyle ayırt etmesi gerektiğinin altını çizen Sevda Doğan, “Biz çocuğumla arkadaş, dost gibiyiz her şeyini gelir bana anlatır. Aramızda birbirimizin bilmediği hiçbir şey yoktur.” söylemleri iyi niyetli gibi görünse de çocuğu farklı bir yere konumlandırmak anlamına gelir onun ruhsal dünyasında. Dışarıdan bakıldığında son derece ilgili bir ebeveynmiş gibi! Elbette ki anne babaların tutumu, niyeti çocuğa yakın olmak, ona yardımcı olmak muhakkak ki ancak buradaki tuzak şununla başlıyor.
Çocuğun, anne ve babadan ayrı bir birey olabilmesi için onların sınırlarıyla kendi sınırlarını kesin bir çizgiyle ayırt edebilmiş olması gerekir. Burada ebeveynin söylediği “Biz arkadaş gibiyiz aramızdan hiç su sızmaz” davranışı aslında çocukla arasına bir mesafenin koyulmadığını gösterir.”
ÇOCUK ARKADAŞA DEĞİL EBEVEYNE İHTİYAÇ DUYAR
Sevda Doğan sözlerinin devamında, “Ve burada ebeveynler çocukla aralarındaki tüm sınırları kaldırıp arkadaş rolüne büründüklerinde çocuktan kendi akranları gibi davranmasını beklerler. Oysa çocuk bir arkadaşa değil ebeveyne ihtiyaç duyar. Ebeveynler muhakkak çocuklarına yardımcı olmak istiyorlar ama gözden kaçırdıkları bir şey var. O da çocuğun ebeveyniyle arkadaşlık kurmaya değil, yetişkin gibi birinin yanına sığınmaya, kanatları altında olmaya ihtiyaç duyduğu. Çünkü çocuk bir arkadaşa ihtiyaç duyarsa bir sürü arkadaş bulabilir ama bir anne babaya daha ulaşamaz. Dolayısıyla anne baba her zaman otoritesini, sınırını, çizgisini muhakkak korumalı ve bazı kurallar evde kesinlikle olmalı.
Anne-babayla çocuk arasında kesin bir sınır yoksa o ilişki hastalıklı bir ilişkiye dönüşüyor. O yüzden anne-baba anne babalığını bilmeli. Çocuk çocukluğunu bilmeli. Bunun için de biz yetişkinlere çok büyük görevler düşüyor.”
EŞİNİZLE İLİŞKİLERİN BOŞLUĞUNU ÇOCUK ÜZERİNDEN GİDERMEYİN
Anne babalara seslenen Sevda Doğan, “Çocuğunuz sizin ruhsal bir uzantınız veya ikame partneriniz değildir. Onun için her canlı gibi ayrı bir ruhsal yapılanması vardır. Onu korumak adına hayatını kuşatmak, ona yapabileceğiniz en büyük kötülüktür. Suçluluk duymadan ayrı kalma pratiği edinmesi gerekir ebeveynlerin. O yüzden annelere sık sık sosyal arkadaşlarıyla buluşmalarını, kurslara gitmelerini, kendi akranlarıyla o enerjiyi almaları gerekiyor. Çocuğu yutucu ve kuşatıcı gibi bir ilişkiye mahkum etmek, kendi partnerinizdeki ilişkilerin boşluğunu çocuk üzerinden gidermeye çalışmak yerine eşinizle olan bağınızı sıkılaştırmanız, ona yatırım yapmanız, bunun için çaba gayret sarf etmeniz ve çocuğunuzdan da yetişkin olması adına ayrı kalabilmeniz gerekmektedir.
Babalara da seslenmek istiyorum. Çocuğu annenin duygusal tekelinden korumak bir zayıflık değildir, çocuğun büyüme biletidir. Babanın çocuğu annenin elinden alması çocuk için bir büyüme biletidir. Çocuğun annesiyle olan ilişkisindeki pürüzleri çözmek ve anne çocuk ilişkisine mesafeli bir üçüncü göz olmak babanın en önemli görevlerinden biri.”
ÇOCUK DÜNYANIN GÜVENLİ YADA GÜVENSİZ BİR YER OLDUĞUNU ANNE BABA ARASINDAKİ İLİŞKİDEN ÖĞRENİR
Sevda Doğan son olarak, “Unutmayın ki çocuğu büyüten sadece anne ve baba değildir. Anne-baba arasındaki ilişkiyle de büyür çocuk. Bunun için ilişkinin kalitesi, çocuğun üçüncü ebeveynidir. Burada çocuk sizin birbirinize nasıl baktığınızı, birbirinizin sınırlarına nasıl saygı duyduğunu izleyerek dünyaya bakmayı öğrenir. Dünyanın güvenli ya da güvensiz bir yer olduğunu, anne baba arasındaki bu ilişkiden öğrenir. Evde karı koca ilişkisi ne kadar sağlamsa çocuk da o kadar rahat nefes alır. Çocuk birey olma, özerkleşme ve dünya ile bağ kurma kapasitesini anne baba arasındaki bu ilişki ikliminden beslenerek geliştirir. İlişkideki mesafe, saygı, sınır, çatışma çözme biçimi, çocuğun zihnindeki dünya güvenli bir yer mi değil mi? sorusuna da cevap olur. Ve çocuğun hatalarına sorumluluk almasına müsaade etmemiz gerekiyor. Onu her düştüğünde kurtarmak, her sorununu çözmek, her probleminde yanında olmak mümkün değil. Bu demek değildir ki çocuğu bırakalım, yaşadığı sorunlar onunla kalsın. Ancak sürekli de onu helikopter gibi takip etmemek gerekiyor. Ne kurtarıcısı ne de zihinsel ikizi olun çocuğunuzun. Onu bir birey olarak dinleyin ama onun hayatının kurtarıcısı veya zihinsel anlamdaki ikizi olarak da kalmamaya gayret etmeliyiz.” ifadelerini kullandı.
Programın tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.
https://www.youtube.com/watch?v=O58d40QsbRo
