Medya03’te Cumhuriyetimizin kuruluşunun 103. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen özel yayının konuğu Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) Tarih Kulübü Başkanı Sennefer Altınçöp oldu. AKÜ Tarih Bölümü yüksek lisans öğrencisi Ayşe Nur Sayit’in moderatörlüğünde gerçekleşen özel yayında Cumhuriyetimizin 103. kuruluş yıl dönümü ele alındı.
1923’TE HÜKÜMET BUNALIMI YAŞANIYOR
Cumhuriyetin ilanının anlık bir karar mı yoksa bir sürecin sonucu olarak mı ortaya çıktığını açıklayan Sennefer Altınçöp, “Kesinlikle bir sürecin sonucuydu ve bilinçli bir stratejinin sonucuydu. Temelleri çok önceden atılmıştı. Ancak Ekim 1923'te hükümet bunalımı oluyor bunun sonucunda da bu işin fitilini ateşleyen son hamleye dönüşüyor. Bu fitilin ateşlenmesinin sonrasında kriz cumhuriyete giden kapıyı açan bir fırsata dönüştürülüyor. Mustafa Kemal Paşa, Çankaya'daki o meşhur akşam yemeğinde silah arkadaşlarıyla, mebuslarla beraber bu toplantıyı gerçekleştiriyor. Önceden belirlenen bir plan var sonrasında hükümet bunalımıyla birlikte bu planı işlevselleştirmeye başlıyorlar.”
SALTANATI DA KALDIRMAYI DÜŞÜNÜYORLAR
Çankaya'daki o meşhur akşam yemeğinde nelerin konuşulduğu, nelerden bahsedildiğiyle ilgili de bilgiler veren Sennefer Altınçöp, “Bu akşam yemeği 28 Ekim'de 29 Ekim'in hemen öncesinde. 28 Ekim’in sonucunda sabaha kadar plan tasarısı yapılıyor. Bu plan tasarısı sonrasında da karışıklık olduğu için saltanatı da kaldırmayı düşünüyorlar. O meşhur Çankaya'daki akşam yemeğinde Mustafa Kemal Paşa'nın silah arkadaşlarından meşhur Afyon mebusu Ruşen Eşref bey de aralarında. Onun dışında İsmet paşa, Feti bey, Kazım paşa. Böyle bir toplantıyla beraber akşam yemeğinden sonra o meşhur cümlesini kuruyor. “Efendiler bugün Cumhuriyet ilan edeceğiz.” Dikkat ettiyseniz Cumhuriyeti değil Cumhuriyet der. Çünkü durumun ciddiyetini barındırıyor o cümle. Cumhuriyete geçiş evresini tasarlayıp kanunları yazarlar, çizerler bunun görüşmelerini yaparlar.”
MUSTAFA KEMAL PAŞA MECLİS’TE 1 SAATLİK İZİN İSTİYOR SONRASINDA DA CUMHURİYETİ İLAN EDİYOR
O gün bir hükümet krizi, kabine bunalımının yaşanmasıyla ilgili de bilgiler veren Sennefer Altınçöp, “Bunun başlıca en büyük sebebi meclisin kendi mebuslarını atamaya çalışması olmuştur. Herkes kendi mebusunu seçmeye çalışıyor ve ortam çok karışıyor. Çok karışınca da çok alakasız kişilerden oluşuyor Mecliste Mebuslar. Bu sebeple de karışıklığa dönmeye başlıyor. Bunun sonucunda da mecliste uzun ve tıkanıklık yaratan oylamalara neden oluyordu. Mustafa Kemal Paşa bu tıkanıklığın ancak sistemin kökten değişmesiyle, parlamenter sisteme geçilmesiyle biteceğini öngörüyordu. Zaten bunun sonrasında Meclis’te bir saatlik bir izin istiyor sonrasında da Cumhuriyet’i ilan ediyor.
Kısacası meclisteki mebusların karışıklık yaratması, herkesin kendi adayını öngörmesi. Bunun öncesinde tabi vekiller heyeti istifa edince yeni kabine bir türlü kurulamıyor. Mustafa Kemal Paşa da bundan istifade kendi asker arkadaşları ve İsmet Paşa'yla beraber meclisteki karışıklığı bahane yaparak meclise bir yasa tasarısı sunmak istiyor. O hani Çankaya'daki meşhur akşam yemeğindeki plan tasarıları vardı ya! Bu cumhuriyete gidiş aşamasıydı. Artık Meclise gidecek bu karışıklıktan istifa ederek cumhuriyete getirmeyi isteyecek, Cumhuriyeti ilan edecekler.”
BU TOPRAKLAR ZOR KAZANILDI
Bir Türk genci olarak Cumhuriyeti ileriye taşımak için yapılması gerekenlerle ilgili düşüncelerini paylaşan Sennefer Altınçöp, “Bir Türk genci olarak Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün izinden giderek hem okuyarak, hem çalışarak vatana, milletine hayırlı olması gerekmektedir. Atatürk bu ülkeyi, bu vatanı gençlerimize armağan etti. Bu ülkeyi ileri götürecek olanlar gençlerimizdir. Bugün Cumhuriyetimizin 103 yılı, bunu bilerek bunun öncesindeki savaşlarımızı, dökülen kanlarımızı, şehitlerimizi, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını anarak geleceğimize bakmamız lazım. Çünkü biz ne kadar geçmişimize bakarsak o kadar bu toprakların zor kazanıldığını, zor temeller taşıdığını biliyoruz. Çok çalışarak ve çok çabalayarak geleceğimizi inşa etmemiz lazım. Cumhuriyet bize armağandır.” ifadelerini kullandı.
Programın tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.
https://www.youtube.com/watch?v=CxuI8a6Ds_c
