Afyonkarahisar Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Psikolojik Danışman ve Uzman Aile Danışmanı Sevda Doğan Medya03’de Büşra Mihrioğlu’nun konuğu oldu. Programda; dijital dünyanın çocuklar üzerinde oluşturduğu dönüşümler, karşılaştıkları gizli riskler ve ebeveynlerin neler yapması gerektiği konuşuldu.
MAHALLE ARKADAŞLARININ YERİNİ YAPAY ZEKA BOTLARI ALDI
Yapay zeka botlarının tehlikesine dikkat çeken Sevda Doğan, “Bütün ebeveynler, eğitimciler, çocuk sahibi olan herkes belki de tüm dünya bunu konuşuyor: Gerçek insan ilişkilerinin yerini yapay zeka botları mı aldı? Bazı tehlikelerle karşı karşıyayız. Sokak aralarının yerini dijital odalar, mahalle arkadaşlarının yerini ise 7/24 ulaşılan hiç uyumayan, yorulmayan, sorgulamayan, eleştirmeyen ve en önemlisi de hiç kızmayan yapay zeka botları aldı. Bugün kendimize dürüstçe şunu söyleyelim: Çocuğunuzun bir insana değil de bir algoritmaya sığınması, dertlerini bir algoritmaya anlatması sizce bir tesadüf mü, yoksa bilinçli şekilde tasarlanmış araçlar mı? Bugün elbette hepimiz yapay zeka araçlarını kullanıyoruz. Tüm dünya yapay zekaya evrilmişken, bütün sistemlerini buna göre uyarlamışken, yapay zeka destekli uçan arabalar icat ediyorken bizim bugün yapay zekada geri kalmamız söz konusu değil.”
ÇOCUKLAR, İNSANLAR YALNIZLAŞIYOR!
Kibrit kutusu gibi evlere sıkıştığımızı sözlerine ekleyen Sevda Doğan, “Çocuğun ruhundaki yalnızlık, o insani bağ, annesiyle-babasıyla, arkadaşlarıyla kuracağı ilişki bugün teknolojik cihazlara yöneldi. Çocuklar sohbet odalarında arkadaşlarıyla dertleşiyorlar. Şu an çocuklar, insanlar yalnız. Toplum yalnızlaşıyor ve yaşama şeklimiz, yaşama biçimimiz de buna göre değişiyor, şekil alıyor. Önceden köydeki, mahalledeki avludaki yaşantımız şu an 1 + 1 dairelere kadar indi, kibrit kutusu gibi evlere maalesef sıkıştık.”
DİJİTAL ZORBALIK EN TEHLİKELİSİ
Anne-babanın çocuğunun tavırlarından ne yaşadığını yada bir gariplik olduğunu sezebileceğini ifade eden Sevda Doğan, “En tehlikelisi şimdilerde dijital ortamda yapılan zorbalık. Pek çok evde yaşanan ama adı konulmayan sessiz bir dram bu. Çocuğunuz eve geliyor, çantasını bir kenara atıyor ve odasına çekiliyor. Ne yaptığını bilmiyorsunuz, saatlerce odasında vakit geçiriyor. Elbette belli bir yaş grubundaki çocukların yalnız vakit geçirmek istemesi çok normal. Tabii ki kapısına bardak dayayıp onu dinlemeyelim. Bu kadar çocuğu didiklemeyelim. Ancak arkadaşlarıyla ilişkisini öğrenmek zorundayız. Kimlerle arkadaşlık kurduğunu, anne babalarının kim olduğunu bilmeliyiz. Anne baba çocuğunun halinden tavrından ne yaşadığını ya da bir gariplik olduğunu sezebilir. O kapalı kapılar arkasında yastığının altındaki telefonda devasa bir linçle karşılaşıyor olabilir çocuk. Sınıf whatsapp grubundan sessizce çıkarılması, discord sunucusundan engellenmesi, hakkında açılan anonim bir hesaptan dedikodu yayılması, ifşa hesaplarının olması, bununla dalga geçilmesi. Bunların hepsinin bir suç olduğunu önce hatırlatmış olalım.”
TELEFONLAR BİZİ EN YAKIN TANIYAN NESNELER
Doğan, “Biz aslında her şeyi telefonlarımıza soruyoruz ve yazıyoruz. Bizi en çok tanıyan kişi güya eşimiz dostumuz olduğunu düşünürüz ama hayır. Telefonlarımız bizi en yakından tanıyan nesneler. Böyle olduğunda zorbalıkla baş etmek, hele o yaştaki bir çocuk için çok daha zorlayıcı olabiliyor.
Ebeveynlere de şunları hatırlatalım, dikkat etmesi konusunda uyaralım: Telefona bildirim geldiğinde irkilme, kaygılanma, ekranı hemen kapatma, telefonu gizleme, sürekli şifreler koyma ve değiştirme gibi olaylarla karşı karşıya kalıyorsanız bir problem olduğunu buradan sezebilirsiniz. Aniden içe kapanma, eski halinden uzaklaşma, aşırı öfke patlamaları, arkadaş gruplarından hiç bahsetmeme derse-okula gitmek istememe, farklı bahanelerle okuldan geri kalma gibi olaylarla karşılaşıyorsanız lütfen dikkatli olun.”
ÖĞRETMENLERİN GÖZLEMLERİNE GÜVENİN
Okulda çocuğu arkadaşlarından önce öğretmenlerinin daha iyi tanıyacağını ifade eden Sevda Doğan, “Ebeveynlerimiz ne yapabilir? Eğer bir zorbalık olayıyla karşılaşmışlarsa okulda yaşanıyorsa elbette okuldan gelip önce yardım istemeleri gerekir. Okulda çocuğu arkadaşlarından önce öğretmenleri tanır. Öğretmenlerin gözlemlerine güvenmelerini onlarla iş birliği yapmalarını özellikle velilere tavsiye ediyorum ve bir zorbalık olayıyla dijital ortamda karşılaşmışsanız muhakkak önce delil toplayın. Sizi rahatsız eden kişiyi engelleyip ekran görüntüsü alabilirsiniz. Yazışmaları silmeyin ve bu kanıtların hayati önem taşıdığını da unutmayın.”
ÇOCUĞUNUZA VERECEĞİNİZ EN BÜYÜK GÜÇ HER ZAMAN ONUNDA YANINDA OLMAKTIR
Sevda Doğan son olarak, “Bir çocuğun vücudunda herhangi bir yeri zarar gördüğünde bir bolu kırıldığında onu alçıya alabilirsiniz. Yarası olduğunda pansuman yapabilirsiniz. Peki ama ruhu dijital ortamda yaralandığında paramparça olduğunda siz nerede duruyorsunuz bunu fark edebiliyor musunuz? Çocuğunuza vereceğiniz en büyük güç her zaman onun yanında olduğunuzu iyi kötü davranışında yanında olduğunuzu ona hissettirmektir.” ifadelerini kullandı.
Programın tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.
https://www.youtube.com/watch?v=HO1NaeNbWP4&t=8s
