Bir zamanlar içinde hayat olan binaların yerinde bugün boş arsalar duruyor.
Kimi yerde yıkım yapılmış ama temel atılamamış...
Kimi yerde temel atılmış ama inşaat durmuş...
Kimi yerde ise hak sahipleri yıllardır kirada yaşam mücadelesi veriyor.
Ve o arsaların önünden geçerken hepimizin aklından aynı soru geçiyor:
"Ya bizim başımıza da gelirse?
İşte kentsel dönüşümün en kritik noktası tam da burada başlıyor.
Çünkü insanlar artık sadece depremden korkmuyor.
Belirsizlikten de korkuyor.
Eskiden insanlar eski binada oturmaktan çekinirdi.
Bugün ise bazıları dönüşüm sürecine girmekten çekiniyor.
Çünkü çevrelerinde yarım kalmış projeleri, bitmeyen inşaatları, mağdur olmuş hak sahiplerini ve yıllarca evine kavuşamayan insanları görüyorlar.
Üstelik ekonomik şartların sürekli değiştiği bir dönemdeyiz.
Dün güçlü görünen şirketler bugün zorlanabiliyor.
Dün güven veren projeler bugün finansman problemi yaşayabiliyor.
Bu nedenle artık sorulması gereken...
Bu proje hangi güvencelerle bizi korunuyor? sorusudur.
Çünkü kentsel dönüşümde, teslim edilen...
Bir ömrün birikimidir.
Bu yüzden yüklenicinin geçmişi mutlaka araştırılmalıdır.
Tamamladığı projeler...
Teslim performansı...
Mali yapısı...
Devam eden projeleri...
Sektördeki itibarı dikkatle incelenmelidir.
Bir diğer önemli konu ise sözleşmedir.
Teslim tarihi net mi?
Gecikme halinde yaptırım var mı?
Ek maliyet oluşturabilecek maddeler bulunuyor mu?
Çünkü kentsel dönüşümde en pahalı hata, okunmadan atılan imzadır.
Arsa maliklerinin sorması gereken en kritik soru ise
Bu proje herhangi bir nedenle durursa veya yüklenici yükümlülüklerini yerine getiremezse, hak sahipleri hangi güvencelerle korunacak?
İşte bu sorunun içinde onlarca önemli detay saklıdır.
Teminat mektubu var mı?
Hangi bankadan alınmış?
İpotek varsa değeri yeterli mi?
Üstünde başka haciz veya ipotek bulunuyor mu?
Bina tamamlama sigortası mevcut mu?
Kira kayıpları nasıl karşılanacak?
Teminat mektupları, senetler ve ipotekler önemli güvencelerdir.
Ancak çoğu zaman zarar oluştuktan sonra devreye girerler.
Bina tamamlama sigortasının farkı ise projenin tamamlanmasını hedefleyen koruma mekanizmaları sunabilmesidir.
Bu nedenle en sağlam yaklaşım...
Güçlü bir banka teminat mektubu,
Sağlam sözleşme hükümleri,
Cezai şartlar,
Gerekirse ipotek ve mümkünse bina tamamlama sigortasının birlikte değerlendirildiği çok seçenekli bir güvence sistemidir.
Çünkü gerçek dönüşüm;
İnsanların korkularının azaldığı,
Güven duygusunun güçlendiği, geleceğe daha huzurlu bakabildiği gün başlar.